Sea Shepherd: Gevestigde Orde Op Zee

19.03.2009 | Buiten De Orde

(read this article in english)

De Sea Shepherd Conservation Society is bekend om zijn directe acties tegen onder meer de walvisjacht. Wietse diende als scheepstimmerman op een van hun schepen, de Steve Irwin, tijdens de Antarctica-campagne van 2008/2009. Voor Buiten de Orde schreef hij over zijn ervaringen en beweegredenen.

Het is koud, er staat een strakke wind en als ik door mijn verrekijker kijk, zie ik niets anders dan dichte mist. Op de radar is een schip gesignaleerd en we varen er recht op af door een gevaarlijk gebied vol losse ijsschotsen en met weinig zicht. Ik kijk weer eens door de verrekijker. Alles is grijs. Af en toe komt een ijsschots onze richting op. De kapitein stuurt er moeiteloos omheen. Ik kijk nog eens. "Zien jullie nu al iets?" wordt er geroepen vanaf de brug. Ik blijf geconcentreerd vooruit kijken. De kerstdagen zijn net voorbij en ik sta op de boeg van ons grote zwarte schip, uitgerust met bemanning en het benodigde gereedschap om maar een doel te bereiken: het opsporen en onschadelijk maken van zeven walvisvaarders die in het gebied illegaal opereren. Maanden hebben de voorbereidingen geduurd. Uren, dagen, weken hebben we aan het schip verbouwd. Duizenden mensen hebben de campagne mee helpen financieren. Honderden hebben voedsel, gereedschap en andere spullen gedoneerd. En nu staan we hier. Dit is het moment. Dit is waar het allemaal om draait.

Ik kijk nog eens. We staan er al een tijdje en m'n handen beginnen toch wel wat koud te worden. "Zie jij iets?" vraag ik naast me. "Nee, maar ik hoor net dat de radar aangeeft dat ze anderhalve kilometer voor ons zitten." Dan duikt daar in de verte ineens een donker stukje mist op. Ja, zou het een schip zijn? We zijn nu al een een paar weken op zee en het idee dat we ze nu echt te pakken hebben zorgt voor de nodige spanning. "Ja, een schip, een wit schip!" Langzaam komen we steeds dichterbij. Dan zien we dat het om de Kaiko Maru gaat, een van de verkenningsschepen. Dit is een schip dat zoekt naar grote groepen walvissen en hun locatie via de radio doorgeeft aan de harpoenschepen, die de dieren dan afschieten. We komen steeds dichterbij. Aangezien we ons in Australische wateren bevinden, vordert Jeff, een van onze Australische bemanningsleden het schip om hun activiteiten te staken. "De recente uitspraak van het Australisch hoger gerechtshof verbiedt jullie in deze wateren te opereren. Ik beveel jullie de illegale praktijken te staken en het gebied onmiddellijk te verlaten. Anders zullen wij tot actie overgaan." Ons Japans bemanningslid vertaalt de boodschap ook nog in het Japans, maar de radio blijft stil.

Zouden ze door hebben dat we hier zijn? Staat hun radio wel aan? Duidelijk niet want op het moment dat we bijna parallel met hun varen, zie ik door mijn verrekijker een van de bemanningsleden op de brug staan. Hij kijkt nog steeds rustig vooruit om het ijs in de gaten te houden. Dan opeens ziet hij het enorme zwarte schip naast hem, uitgerust met speedboten, een helikopter, versierd met piraat-achtige doodshoofden en bemand door mensen die vastberaden zijn alles op alles te zetten om de illegale walvisjacht in het gebied te saboteren. Logisch dat hij enorm schrikt en er ineens een alarmbel afgaat terwijl er allerlei bemanningsleden beginnen rond te rennen. Onze kapitein Paul Watson geeft het bevel om tot de aanval over te gaan. Flessen met boterzuur, pakketjes met methyl cellulose en verfbommetjes vliegen door de lucht. De Kaiko Maru is nu spekglad, gemarkeerd met groene verf en het stinkt. We kunnen de stank zelfs op afstand goed ruiken. Voor mij bestaat er geen moment twijfel dat we voor de juiste zaak vechten.

Er is een wereldwijd verbod op commerciele walvisvangst ingesteld door de Internationale Walvisvaartcommissie (IWC) in 1984. [1] Bovendien is de commerciele jacht op walvissen langs de kustlijnen van het continent Antarctica verboden; Antarctica is in 1994 door de IWC aangekaart als speciaal beschermd gebied. [2] Daarnaast mogen volgens de CITES-overeenkomst geen bedreigde soorten meer uit het wild gehaald worden om te worden verhandeld. CITES is een internationale overeenkomst welke duidelijke richtlijnen geeft inzake de internationale handel in bedreigde wilde dieren en planten. [3] En zo is er nog veel meer wetgeving die de jacht illegaal maakt, en daar is ook een goede reden voor. De 'gewone' vinvissen, waar de Japanse walvisvaarders het op gemunt hebben, staat al sinds 1996 als bedreigde diersoort op de rode lijst van het IUCN (International Union for Conservation of Nature) [4]. Met een lengte van maximaal 27 meter zijn deze 'gewone' vinvissen de op een na grootste walvisachtige en daarmee ook de op een na grootste diersoort die ooit op aarde leefde.

Allemaal goed die wetgeving, maar als er geen actieve handhaving is, is het niet meer waard dan het papier waarop het geschreven staat. De Japanse regering lapt de regels al jaren aan haar laars en in Australie en Nieuw Zeeland (de dichtstbijzijnde landen) is de politieke wil om het probleem aan te pakken niet aanwezig. Met name Australie zou actiever moeten optreden, aangezien de walvisvaarders ook in haar wateren opereren. Het is duidelijk dat de handelsrelatie met Japan onder geen beding geriskeerd zal worden.

Terwijl de flessen boterzuur me om de oren vliegen, stuurt de Kaiko Maru naar stuurboord en komt het tot een korte aanvaring tussen de beide schepen. Ik hou me stevig vast, het schip wordt kort naar stuurboord geduwd maar later blijkt dat afgezien van wat schade aan ons helikopterdek, alles nog heel is.

Ik had nooit gedacht dat ik ook als wetshandhaver te werk zou gaan. Ik ben nog steeds van mening dat de meeste wetgeving bestaat om de commerciele uitbuiting van de aarde te verdedigen en de sociale ongelijkheden binnen onze samenleving in stand te houden. Maar het feit dat de weinige wetgeving die er bestaat om deze prachtige zeezoogdieren te beschermen, gewoon ongestraft geschonden wordt, dat gaat er bij mij niet in. Reden genoeg om het recht in eigen hand te nemen.

Sea Shepherd bemanningslid gooit een fles met boterzuur naar een Japans harpoenschip (photo credit: Adam Lau/Sea Shepherd)

Dat zijn toch die lui die schepen rammen?

Ik moet toegeven dat ik wel van Sea Shepherd had gehoord maar eigenlijk niet echt wist waar het allemaal om te doen was. "Sea Shepherd? Zijn dat niet die lui die schepen rammen?". Nadat een vriend van me terug kwam van een succesvolle campagne in Antarctica, begin 2008, begon ik me meer te verdiepen in de gang van zaken rond Sea Shepherd en de effecten van menselijke activiteit in de oceanen. Hoe begon het allemaal? In 1978 krijgt activist Paul Watson genoeg geld bijeen om een schip aan te schaffen. Hij vindt een oud vissersschip in Engeland en noemt het de 'Sea Shepherd'. Hij bereid zich voor op een actie die de later opgezette 'Sea Shepherd Conservation Society' op de kaart zal zetten als de enige organisatie die bereid is om agressief, doelgericht maar geweldloos op te treden tegen de illegale gruwelijkheden die de zee-ecosystemen en het leven in de oceanen bedreigen.

Het is Juni 1979. De Sea Shepherd zet koers naar zee. Het doel is om de illegale walvisvaarder 'Sierra' te vinden. In het begin van de jaren '70 is dit schip verantwoordelijk voor het illegaal vangen en slachten van vele duizenden walvissen. Het walvisvlees dat vanaf de Sierra komt wordt doorverkocht op de zwarte markt en het schip houdt zich niet aan de vele internationale afspraken van het IWC. Verschillende landen hebben arrestatiebevelen uitstaan voor het schip en haar bemanning. Geschat wordt later dat de Sierra verantwoordelijk was voor het bijna uitroeien van de Bultrug populatie bij de Caribische eilanden. Na een paar weken op zee vindt de Sea Shepherd de Sierra en er volgt een achtervolging, waarbij de Sierra richting de Portugese havenstad Leixoes vlucht. Daar, net buiten de haven, besluit Paul het schip op volle vaart twee keer te rammen. De romp van de illegale walvisvaarder scheurt en ze vaart zwaargewond de haven in. De actie krijgt wereldwijde media-aandacht waarbij ook de banden die de Japanse en Norweegse walvisindustrie met de Sierra hebben, aan het licht komen. Het is duidelijk dat de loopbaan van deze walvispiraat voorgoed voorbij is. Sinds het onschadelijk maken van de Sierra in 1979, heeft Sea Shepherd al meer dan 200 reizen op zee gemaakt. Er zijn in totaal 8 schepen tot zinken gebracht, terwijl ze aangemeerd lagen in havens en met geen bemanning aan boord. Deze schepen waren allen betrokken bij illegale walvisjacht praktijken. Ook zijn er doelgericht schepen geramd en geenterd en er zijn kilometers lange drijfnetten in beslag genomen. Dit alles in de afgelopen 32 jaar, om de walvissen, zeehonden, dolfijnen, haaien, vissen en zeevogels voorop te stellen in een strijd waarvan het einde nog lang niet in zicht is. Het is ook interessant te vermelden dat er in al deze jaren er nog nooit iemand gewond is geraakt als gevolg van de acties van Sea Shepherd.

Het schip Steve Irwin gaat de confrontatie aan met het Japanese schip Kaiko Maru (photo credit: Eric Cheng/ Sea Shepherd)

Autonome Wetshandhaving

Een duidelijk verschil tussen Sea Shepherd en vele andere milieuorganisaties is dat eerstgenoemde niet protesteert tegen wandaden, maar er door middel van wetshandhaving op een direct wijze actie tegen onderneemt. Milieuwetgeving is een enorm belangrijk middel om het leegroven van ecosystemen en het uitsterven van bedreigde diersoorten tegen te gaan. Maar het is duidelijk dat veel regeringen vaak de politieke wil niet hebben om daadkrachtig op te treden tegen stropers, illegale visserij en jachten. Het komt regelmatig voor dat de ambtenaren of volksvertegenwoordigers zelf verantwoordelijk zijn voor de voortgang van illegale praktijken, bijvoorbeeld door het oogluikend toe te staan. Maar nog vaker ligt de waarheid in het feit dat economische belangen voorop gesteld worden in de besluitvorming omtrent 'milieubescherming'.

In 1982 namen de lidstaten van de Verenigde Naties een resolutie aan waarin is vastgelegd dat waar staten en regeringen milieuwetgeving niet handhaven, zoals in internationale wateren, buitenparlementaire organisaties dit mogen doen. [5] Deze resolutie is sindsdien een van de belangrijkste juridische kaders waarbinnen de Sea Shepherd Conservation Society opereert.

Een goed voorbeeld van de impact die dit soort directe wetshandhavingsacties kunnen hebben is het drijfnetverbod van begin jaren '90. In 1992 wordt een resolutie van de Verenigde Naties van kracht, welke het gebruik van dergelijke netten verbiedt. [6] Drijfnetten vormen een enorme bedreiging voor het zeeleven. Deze 'gordijnen des doods' vangen alles wat in hun pad ligt, veroorzaken veel ongewilde bijvangst en zijn soms wel 50 kilometer lang. De netten zijn vooral voor de walvisachtigen en andere dieren die naar de oppervlakte moeten om adem te halen, een grote bedreiging, vrijwel altijd met fatale afloop. Vele milieuorganisaties hebben jarenlang hard campagne gevoerd om het verbod op het gebruik van de netten erdoor te krijgen. Als blijkt dat er na de invoering ervan nog steeds een groot aantal drijfnetvissers illegaal door blijft vissen, besluit Sea Shepherd tot actie over te gaan.

In mei van datzelfde jaar treedt een Sea Shepherd bemanningslid aan boord van de Jiang Hai, een drijfnetschip dat op dat moment aangemeerd ligt in de haven van Kaohsiung, Taiwan. Het schip wordt zonder problemen in de haven gezonken. De aanleiding van de actie is de schending van de VN resolutie. Twee maanden later vaart Paul met twee schepen uit op zoek naar andere drijfnetvissers en vindt een vloot van Japanse schepen in de Stille Oceaan, ten noorden van Hawai. Een van de schepen wordt geramd, de netten in beslag genomen en alle andere schepen slaan op de vlucht. Bij terugkomst in de haven vindt er op het schip van Sea Shepherd een inval plaats door de Amerikaanse kustwacht, op verzoek van de Japanse regering. Nadat de beelden van de illegale visserspraktijken getoond worden en het incident volop door de media wordt belicht, ziet Japan ineens af van de aanklachten. Daarnaast besluit de Japanse regering om definitief een einde te maken aan de drijfnetpraktijken en het verbod te handhaven. [7]

De Steve Irwin in Antarctica (photo credit: Eric Cheng/ Sea Shepherd)

Doelgericht

Veel buitenparlementaire organisaties plaatsen zichzelf binnen een bepaalde politieke visie en spreken zich met een politieke onderbouwing uit over een scala aan onderwerpen. Sea Shepherd als organisatie heeft heel bewust maar een doel voor ogen: het behouden en beschermen van zee-ecosystemen en al het leven in de zee waar mogelijk, door middel van wetshandhaving. De verschillende bemanningsleden identificeren zich politiek gezien met uiteenlopende stromingen en zienswijzen, terwijl sommigen vooral voor zichzelf een duidelijk gevoel hebben waarom ze vechten voor de goede zaak. De kern van het succes van Sea Shepherd is dat als het erop aankomt, iedereen met een duidelijk gemeenschappelijk doel voor ogen de strijd aangaat.

Terwijl we daar staan op de boeg van het schip in de dichte mist op zoek naar een walvisvaarder in het midden van het koude Antarctica, besef ik me hoe belangrijk het is om te vechten voor het behoud van dat wat kwetsbaar is. Als er ooit een tijd was waarin de acties van individuen, met de passie om verandering teweeg te brengen, het verschil kon maken, dan is die tijd nu aangebroken. De dingen die ons te wachten staan in de 21ste eeuw vragen om duidelijke keuzes. Ik heb de keuze gemaakt om alles te doen wat in mijn macht ligt om het leven op aarde te beschermen tegen de menselijke gruwelijkheden en kortzichtigheid. Tussen 1980 en 2045 zullen er door menselijke activiteit meer diersoorten uitsterven dan in de afgelopen 65 miljoen jaar. [8] Dat klopt niet, dat kan zo niet doorgaan en het moet en gaat gestopt worden. De tijd van petities tekenen, vergaderen en debatteren is over. De tijd van directe actie en interventie is aangebroken. Stapt U aan boord?

Voor meer informatie over de Sea Shepherd Conservation Society zie: http://www.seashepherd.org

Voetnoten:

[1] http://www.iwcoffice.org/conservation/rms.htm#moratorium
[2] http://www.iwcoffice.org/conservation/sanctuaries.htm
[3] http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/6728919.stm
[4] http://www.iucnredlist.org/details/2478
[5] http://www.un.org/documents/ga/res/37/a37r007.htm
[6] http://www.un.org/documents/ga/res/46/a46r215.htm
[7] http://tinyurl.com/drijfnet-besluit-japan
[8] http://tinyurl.com/epidemic-of-extinctions

This work (excluding photographs) is licensed under a Creative Commons Attribution-Noncommercial-Share Alike 3.0 License.